نگاه جامعه‌شناسان و اقتصاددانان به وضعيت امروز ايران

عبور جامعه از تروماي جنگ

بنفشه سام گیس

متخصصان انجمن روان‌شناسي امريكا در توصيف «تروماي جمعي» در مقاله‌اي نوشته‌اند: «اشكال گوناگون بي‌عدالتي مي‌تواند در ايجاد استرسي كه بسياري از افراد با آن روبه‌رو هستند، نقش داشته باشد. تروماي جمعي، به رويداد يا زنجيره‌اي از رويدادها اشاره دارد كه نه تنها يك فرد، بلكه گروهي از افراد مشخص يا هدف ‌قرارگرفته را تحت‌تاثير قرار مي‌دهد. تروماي جمعي -در تقابل با تروماي بين‌فردي- معمولا به آسيب‌هايي اشاره می‌کند كه ريشه در ظلم يا تبعيض اعمال‌شده توسط يك گروه مسلط عليه يك گروه اقليت دارد. گاهي از اصطلاح تروماي جمعي براي اشاره به بلاياي زيست‌محيطي، خشونت‌ها‌(مانند‌تيراندازي‌در‌مدارس)‌و همه‌گيري‌هايي استفاده مي‌شود كه افراد را در جوامع مختلف تحت تاثير قرار مي‌دهند. تروماي جمعي، هم شامل تعاملات آسيب‌زاي بين‌فردي ميان اعضاي گروه‌هاي اقليت و اكثريت (مانند خشونت‌هاي مبتني بر جنسيت، توهين‌ها و جرايم ناشي از نفرت) و هم شامل سيستم‌هاي دولتي و غيردولتي‌ است كه تبعيض، جنگ، آزار و اذيت‌هاي سياسي و مذهبي، قاچاق انسان و شكنجه را تداوم مي‌بخشند.مدت زمان تداوم تروماي جمعي، تاثيرات آن و شدت مشكلات ميان گروه‌هاي مختلف نژادي، فرهنگي، مذهبي يا سياسي مهم است. تبعيض براساس جنسيت، نژاد، رنگ پوست يا مذهب مي‌تواند فرآيندي آسيب‌زا باشد كه تا پايان عمر ادامه مي‌يابد. بسياري از جوامع در طول نسل‌هاي متمادي قرباني خشونت و بي‌توجهي بوده‌اند. فقر و عدم دسترسي به مسكن ايمن، مراقبت‌هاي بهداشتي و آموزش، مي‌تواند تاثيري مادام‌العمر بر افراد، خانواده‌ها و جوامع داشته باشد. تبعيض و تعصب مبتني بر جنسيت، نژاد، رنگ پوست، مليت، وضعيت مهاجرتي، طبقه اجتماعي، گرايش جنسي، مذهب و معلوليت، نسبت به تبعيض يا تعصب صرفا بر پايه نژاد، تراكم بيشتري دارند. شدت تروماي جمعي، بر نحوه تجربه آثار آن توسط يك فرد يا يك جامعه تاثير مي‌گذارد و نوع آسيب يا صدمه‌اي كه به يك گروه يا جامعه وارد مي‌شود، متفاوت است اما حتي تروماي جمعي درقبال يك واقعه تاريخي، مي‌تواند بسيار قدرتمند باشد و بر احساس امنيت يك جامعه در طول نسل‌ها تاثير بگذارد. خشونت پليس (چه در گذشته و چه در حال حاضر) و تفكر برتري سفيدپوستان نسبت به امريكايي‌هاي آفريقايي‌تبار و سياه‌پوستان امريكا، چنان تاثيري بر جاي گذاشته كه خانواده‌ها و جوامع مذكور همچنان نسبت به امنيت خود در حالت هوشياري شديد (بسيار مراقب و نگران) به‌سر مي‌برند و همين حالت، مي‌تواند بر احساس تعلق آنها به جامعه ايالات‌متحده تاثير بگذارد.التيام بخشيدن به زخم‌هاي ناشي از تروماي جمعي، چالشي نيازمند حمايت همگاني و مبارزه‌اي مشترك براي دستيابي به عدالت اجتماعي است. »

امروز می‌خواهم استدلال کنم که علم اقتصاد می‌تواند به ما در درک هیچ کاری نکردن نیز کمک کند. می‌توانیم از همان ابزارهایی که برای توضیح چرایی انجام اقدامات خاص از سوی افراد به کار می‌بریم، برای توضیح چرایی دست روی دست گذاشتن آنها نیز استفاده کنیم. در واقع، این رویکرد می‌تواند به ما کمک کند برخی مشاهدات را که در غیر این صورت عجیب و نامفهوم به نظر می‌رسند، درک کنیم.

آن هزینه‌های ثابت دردسرساز

بسیاری از تصمیمات اقتصادی مستلزم پرداخت نوعی هزینه ثابت برگشت‌ناپذیر هستند. نقل‌مکان از جایی به جای دیگر، هم از نظر هزینه‌های پولی مربوط به جابه‌جایی و هم از حیث هزینه فرصت دور شدن از خانواده و دوستان، مستلزم تحمل هزینه‌های ثابت قابل‌توجهی است. بازگشت به محل قبلی به شما امکان می‌دهد بخشی از آن هزینه را جبران کنید (زیرا از مزیت نزدیک‌تر بودن به خانواده و دوستان برخوردار می‌شوید)، اما این کار مستلزم پرداخت هزینه‌های پولی جدیدی است. شما نمی‌توانید هزینه اولیه را بازیابی کنید. همین مساله درباره احداث یک کارخانه نیز صدق می‌کند. هنگامی که شرکتی تصمیم می‌گیرد کارخانه‌ای احداث کند یا از این کار صرف‌نظر کند، با هزینه ثابت قابل‌توجهی روبه‌رو است. برای مثال، خود عملیات ساخت‌وساز هزینه‌بر است و باید پیش از آغاز هرگونه تولید پرداخت شود. اگر شرکت تصمیم بگیرد کارخانه را تعطیل کند، ممکن است نتواند خریداری برای آن پیدا کند. حتی اگر خریداری هم پیدا شود، بعید است بتواند هزینه احداث کارخانه را به‌طور کامل بازیابی کند؛ زیرا کارخانه برای کاربرد خاصی ساخته شده که احتمالا با کاربرد موردنظر خریدار جدید متفاوت است.

مثال‌های بسیار دیگری نیز می‌توان مطرح کرد، اما درس اساسی این است که افراد ممکن است از انجام برخی کارهایی که امکان انجامشان را دارند، صرف‌نظر کنند؛ زیرا آن کارها مستلزم تحمل هزینه‌های ثابت هستند. برای مثال، فرض کنید من هزینه ثابت احداث کارخانه‌ای در ویتنام را می‌پردازم تا محصولات آن را به ایالات متحده صادر کنم. پس از آن، ارزش دلار کاهش می‌یابد و در نتیجه، محصولات من برای مصرف‌کنندگان آمریکایی گران‌تر می‌شوند. این در حالی است که دستمزد کارگران را به پول رایج محلی پرداخت می‌کنم. اگر از ابتدا می‌دانستم چنین اتفاقی رخ خواهد داد، شاید هرگز تصمیم به احداث این کارخانه نمی‌گرفتم.

یادداشتی در رثای اندیشه‌ورز آموزش‌وپرورش، دکتر علی‌اصغر فانی

قلم امروز در سوگ مردی می‌لرزد که تا آخرین دم حیات، چراغ مدرسه را در ضمیرِ خویش روشن نگه داشت. علی‌اصغر فانی، معمار اندیشه‌ورز، سیاست‌گذار متفکر و وزیر معلم، از میان ما پر کشید و به دیار ابدیت شتافت؛ اما نه غایب شد و نه فراموش گشت.

امیرعباس میرزاخانی

قلم امروز در سوگ مردی می‌لرزد که تا آخرین دم حیات، چراغ مدرسه را در ضمیرِ خویش روشن نگه داشت. علی‌اصغر فانی، معمار اندیشه‌ورز، سیاست‌گذار متفکر و وزیر معلم، از میان ما پر کشید و به دیار ابدیت شتافت؛ اما نه غایب شد و نه فراموش گشت.

واکنش عطاءالله مهاجرانی به «سو‌تفاهم» خواندن یادداشت تفاهم توسط جلیلی: رساله دکتری سعید جلیلی را خواندم؛ در دانشگاه امام صادق دکتری گرفته، استاد راهنمای ٱقای علم الهدی امام جمعه مشهور مشهد بوده / تنها می توان گفت سوء تفاهمی به عنوان رساله نوشته، راهنمایی و تصویب شده؛ مقایسه کنید با رساله دکتری شهید علی لاریجانی

سید عطاءالله مهاجرانی، وزیر فرهنگ و ارشاد دولت سید محمد خاتمی در توئیتی نوشت: وقت جدی گذاشتم. رساله دکتری سعید جلیلی را خواندم. در دانشگاه امام صادق علیه السلام دکتری گرفته، استاد راهنما حضرت ٱقای علم الهدی امام جمعه مشهور مشهد بوده است. تنها می توان گفت سوء تفاهمی به عنوان رساله نوشته، راهنمایی و تصویب شده است. مقایسه کنید با رساله دکتری شهید علی لاریجانی

واکنش عطاءالله مهاجرانی به «سو‌تفاهم» خواندن یادداشت تفاهم توسط جلیلی: رساله دکتری سعید جلیلی را خواندم؛ در دانشگاه امام صادق دکتری گرفته، استاد راهنمای ٱقای علم الهدی امام جمعه مشهور مشهد بوده / تنها می توان گفت سوء تفاهمی به عنوان رساله نوشته، راهنمایی و تصویب شده؛ مقایسه کنید با رساله دکتری شهید علی لاریجانی

به گزارش مردم سالاری آنلاین به نقل از انتخاب، وزیر دولت اصلاحات در واکنش به «سو‌تفاهم» خواندن یادداشت تفاهم توسط جلیلی تاکید کرد که سوء تفاهمی که او به عنوان رساله نوشته، راهنمایی و تصویب شده است. مقایسه کنید با رساله دکتری شهید علی لاریجانی
به گزارش «انتخاب»؛ سید عطاءالله مهاجرانی، وزیر فرهنگ و ارشاد دولت سید محمد خاتمی در توئیتی نوشت: وقت جدی گذاشتم. رساله دکتری سعید جلیلی را خواندم. در دانشگاه امام صادق علیه السلام دکتری گرفته، استاد راهنما حضرت ٱقای علم الهدی امام جمعه مشهور مشهد بوده است. تنها می توان گفت سوء تفاهمی به عنوان رساله نوشته، راهنمایی و تصویب شده است. مقایسه کنید با رساله دکتری شهید علی لاریجانی.
عنوان رساله: «بنیاد اندیشه سیاسی در اسلام است». در سال ۱۳۸۰ تصویب شده است. البته آقای علم الهدی از رساله تعریف کرده است. گفته است جلیلی بار ها قرآن را ختم کرده است تا رساله را بنویسد. رساله همانی است که سال هاست جلیلی در سخنرانی مطرح می کند. سوء تفاهم اندیشه و سیاست و اسلام!

سقوط دریافتی معلمان از ۶۳۶ دلار به ۱۰۹ دلار در طول ده سال گذشته، ۸۳ درصد از توان معیشتی فرهنگیان را بلعیده و فیش‌های حقوقی را به سطحی رسانده که تنها کفاف هزینه‌های ۱۰ روز از ماه را می‌دهد.

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از ایلنا، زنگ مدرسه در سال تحصیلی جدید در حالی به صدا درآمده که حقوق معلم دیگر حتی کفاف عبور از نیمه ماه را هم نمی‌دهد.معلمی که ساعت هفت صبح وارد کلاس درس می‌شود، ذهنش نه در میان سطرهای کتاب‌های درسی، که در ترافیک عصرگاهی شهر و شغل دومی جا مانده است که باید بلافاصله پس از زنگ آخر آغاز کند تا شکاف میان حقوق ۲۵ میلیون تومانی و خط فقر ۹۰ میلیون تومانی را پر کند.

این تصویر، یک استثنا در حاشیه شهرها نیست؛ خلاصه وضعیتی است که در طول بیست سال گذشته، طبقه متوسط شاغل در نظام آموزشی ایران را به زیر خط بقا رانده است.

صندوق بین‌المللی پول تورم ایران را ۷۸.۶ درصد پیش‌بینی کرده؛ دومین نرخ بالای جهان، درحالی‌که روسیه و اوکراین تورم تک‌رقمی دارند.

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از زومان، ذهن یک شهروند ایرانی به تغییر مدام قیمت‌ها اخت شده است. احتمالا بسیاری از افراد به ویژه جوان‌ترها و آن‌ها که در خارج از کشور زندگی نکرده‌اند، اصلا نمی‌توانند زندگی در شرایطی را تصور کنند که قیمت‌ها در آن تغییر نکند.

این همان تصویری است که نزدیک به یک دهه تورم ۴۰ درصدی و حالا تورم نزدیک به ۹۰ درصدی ایجاد می‌کند.

اما کافی است این تصویر را کنار نقشه جهان بگذاریم تا غیر عادی بودن آن شفاف‌تر شود.

صندوق بین‌المللی پول در جدیدترین چشم‌انداز خود، متوسط تورم جهان در پایان ۲۰۲۶ به ۴.۷ درصد می‌رسد.

اعتراض به حکم شش ماه زندان آقای رسایی مجاز و اعتراض به حکم ۱۷ سال زندان سید مصطفی تاج‌زاده غیرمجاز است؟ عجب شاکلهٔ فکری و عملی عادلانه‌ای!

احمد زیدآبادینویسنده و مشاور هم‌میهن

دوستان و همفکران و همراهان شیخ حمید رسایی در داخل مجلس و خارج از آن، حکم شش ماه زندان وی را با الفاظی چون ناموجه، تبعیض‌آمیز و ناعادلانه، تقبیح می‌کنند.

همین افراد اما کوچکترین انتقاد از احکام اعدام و زندان و مصادرهٔ اموال دیگر شهروندان را مطلقاً تاب نمی‌آورند و چنان واکنش هیستریکی از خود نشان می‌دهند که گویی می‌خواهند طرف را تکه پاره کنند!

خب، اگر همهٔ احکام صادره از سوی محاکم قضایی موجه و منصفانه می‌دانند، چرا مورد آقای رسایی باید استثنا باشد؟ و اگر احتمال خطا و اشتباه در احکام صادره را ممکن می‌دانند چرا نسبت به نقد احکام اعدام و زندان و مصادرهٔ اموال دیگران واکنش خصمانه نشان می‌دهند و منتقد را به همدستی با آمریکا و اسرائیل و عوامل آنها متهم می‌کنند؟

یعنی اعتراض به حکم شش ماه زندان آقای رسایی مجاز و اعتراض به حکم ۱۷ سال زندان سید مصطفی تاج‌زاده غیرمجاز است؟ عجب شاکلهٔ فکری و عملی عادلانه‌ای!

برخورد بوالهوسانه و به کارگیری معیارهای دوگانه در این دنیا، امری بدون هزینه نیست و عاقبت دامن آدمی را می‌گیرد!

به همین جهت، عیسی مسیح گفته است؛ آنکه شمشیر برکشد به شمشیر کشته خواهد شد.

باری، من با زندانی شدن آقای رسایی به دلیل اتهامی که علیه او مطرح شده است، مخالفم. از نوع نسبتی که او به رئیس مجلس داده است، روزانه هزاران مورد از سوی کسانی دیگر، علیه مقام‌های سابق و لاحق و شهروندان بی‌گناه مطرح می‌شود اما بسیاری از آنها حتی مورد رسیدگی هم قرار نمی‌گیرد چه رسد به اینکه بخواهد به زندان ختم شود!

نمونهٔ روشنش، مدیر مسئول روزنامهٔ کیهان است که ماشین تهمت‌پراکنی‌اش علیه هر که دلش بخواهد، لحظه‌ای توقف ندارد.

حتی شکایت‌های مکرر سید محمد خاتمی از او سال‌هاست که به نتیجه‌ای نرسیده است.

وقتی اوضاع بدین صورت است، چرا فقط مورد خاص آقای رسایی باید به زندان ختم شود؟

*منبع: کانال تلگرامی نویسنده

رضا صالح

برندگان پنهان جنگ

جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران اگر از منظر نظامی، انسانی و اقتصادی بررسی شود، معلوم می شود که برخی کشورها و شرکت‌ها از این جنگ سود مالی و راهبردی برده‌اند که این سود پنهان و نامرئی مانده است.

1- روسیه؛برنده اصلی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران است زیرا افزایش قیمت نفت و اختلال در صادرات نفت خلیج فارس باعث شد تا روسیه با فروش نفت گران سود ببرد و جبران خسارت اوکراین را هم بکند.
علت این است که وقتی عرضه نفت کاهش می‌یابد، تقاضا افزایش می‌یابد قیمت نفت بالا می‌رود و درآمد ارزی روسیه بیشتر شده است.
2-شرکت‌های نفتی آمریکا، اروپا، هلند، انگلیس و فرانسه از افزایش قیمت نفت و گاز و نوسانات بازار انرژی سود کلان برده‌اند.
3-صنایع اسلحه‌سازی و نظامی برندگان مالی جنگ هستند. شرکت‌های لاکهید مارتین، ریتیون، نورثروپ گرومن و بوئینگ که در زمینه تولید موشک، جنگنده، سامانه پدافندی و تجهیزات نظامی فعالیت دارند، سود کلان برده‌اند.هرچه جنگ طولانی‌تر شود، دولت‌های درگیر جنگ برای جایگزینی موشک‌ها و مهمات مصرف‌شده خریدبیشتری از این شرکت‌ها انجام می‌دهند.
4-کشورهای صادرکننده نفت مثل کانادا، نروژ، آمریکا، نیجریه و کلمبیا از جنگ که باعث افزایش تقاضا شده سود می‌برند و سهم بیشتری از بازار انرژی جهان به دست آورده‌اند.
5-شرکت‌های کشتیرانی و بیمه دریایی شرکت‌های نفتکش از افزایش نرخ حمل نفتکش‌ها سود برده‌اند. شرکت‌های بیمه دریایی با افزایش حق بیمه عبور کشتی‌ها از مناطق جنگی درآمد کسب کرده‌اند.
6- بانک‌ها و مؤسسات مالی افزایش نوسانات بازار نفت، ارز و سهام موجب افزایش معاملات و فرصت‌های کسب درآمد برای بانک‌های بزرگ شده است. بانک‌ جی‌پی مورگان، بانک سیتی‌گروپ و بانک های آمریکا منتفع از رونق معاملات مالی بوده‌اند. این درحالی‌است که تعدادی از کشورها، مؤسسات مالی و کمپانی های اسلحه سازی از جنگ سود برده‌اند. در مقابل ایران، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، مصرف‌کنندگان نفت، شرکت‌های هواپیمایی و کشورهای فقیر واردکننده مواد غذایی و انرژی، زیان‌دیدگان جنگ هستند. برای نمونه قطر که صادرکننده گاز مایع بود واردکننده آن شده است.
نکته قابل تأمل این است که کشورهای خاورمیانه که از جنگ آسیب دیده‌اند خود توان بازسازی ویرانه‌های جنگ را ندارند در نتیجه شرکت‌های اروپایی،امریکایی، چینی، ژاپنی و هندی به منطقه می‌آیند و خرابی‌ها را بازسازی می‌کنند و سود کلان می‌برند. این شرکت‌ها نیز برندگان پنهان جنگ هستند.

زنان کفن‌پوش علیه مقامات

ستاره صبح - الهام روحانی: جماعت اندک زنان کفن‌پوش بعضاً افراد مؤمن و مخلصی هستند که می‌پندارند خیانت به مسئولان، ملت و کشور مسجل شده؛ این افراد دچار توهم و بدبینی شده‌اند و بی‌پروا یک روز جلوی ساختمان قوه قضاییه، میدان انقلاب و ... به مقامات ارشد کشور توهین می‌کنند.

این در حالی است که بر اساس قانون مجازات اسلامی، توهین به رئیس‌جمهور، رئیس مجلس، رئیس قوه قضائیه و ... بدون آنکه مرتکب قصد ضربه زدن به اصل نظام را داشته باشد، جرم سیاسی محسوب می‌شود. زمانی توهین و افترا جرم شناخته می‌شود که فرد متهم از الفاظ توهین‌آمیز استفاده کرده باشد که تشخیص این موضوع هم با اعضای هیئت منصفه دادگاه است. مجازات فرد توهین کننده، ۶ ماه تا دو سال حبس است. این روزها زنان کفن‌پوش بیانیه می‌خوانند و سرداران سپاه و فرماندهان ارتش را مخاطب قرار می‌دهند و شعار می‌دهند: «سپاه پاسداران – برادر ارتشی تهدید جان آقا، حاشا به غیرت ما»؛ «تا آخرین قطره خون، بیعت بایزیدیان زمان، هرگز!». این بارزنان کفن‌پوش مقابل ستادکل فرماندهی سپاه پاسداران رفتند و شعار دادند. در همین حال در هفته‌های قبل آن‌ها با تجمع در میدان‌ها خواستار توقف مذاکره و توافق با آمریکا شدند. پرسش این است که وقتی این جماعت اندک که در اقلیت هستند و صدایشان بلند است و با همه‌چیز مخالف هستند، آیا دیگر اقشار مردم هم می‌توانند در میدان‌ها بیایند و شعار دهند و نظر خود را درباره جنگ، صلح، مذاکره و اوضاع سیاسی و اقتصادی کشور بیان کنند یا خیر؟

روایت CNN از مذاکرات محرمانه ایران و آمریکا

سی‌ان‌ان در گزارشی مدعی شده ایران و آمریکا در حال انجام مذاکرات محرمانه درباره توافقی حساس هستند؛ توافقی که به گفته این رسانه می‌تواند مانع بازگشت دو طرف به یک درگیری گسترده شود و مسیر را برای گفت‌وگوهای بیشتر باز کند.

به گزارش آرمان ملی آنلاین، سی‌ان‌ان در گزارشی مدعی شد: ایران و آمریکا به‌‌ صورت محرمانه در حال مذاکره درباره توافقی حساس هستند که می‌تواند مانع بازگشت به جنگی تمام‌عیار شود و راه را برای مذاکرات گسترده‌تر هموار کند.

با این حال، واشنگتن امیدها به دستیابی به توافق را تعدیل کرده است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز یکشنبه گفت که «نمی‌توانم بگویم در آستانه یک گشایش دیپلماتیک هستیم». ترامپ نیز روشن کرده است که گزینه نظامی همچنان روی میز قرار دارد.انتظار می‌رود ترامپ روز دوشنبه در واشنگتن با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، دیدار کند.