*در حکومت صمصام السلطنه به علت اختلاف با وزیر وقت مالیه از معاونت وزارت مالیه استعفا داد و هنگام تشکیل کابینه دوم وثوق الدوله عازم اروپا شد .
* پس از کودتای سید ضیاء و رضاخان، دولت کودتا را به رسمیت نشناخت و پس از استعفا از فارس عازم تهران شد ولی به دعوت سران بختیاری مجدد به فارس برگشت و کارنامه درخشانی از مدیریت خود نشان داد .
*دکتر مصدق در دوره پنجم و ششم مجلس شورای ملی به وکالت مردم تهران انتخاب شد و در اواخر سلطنت رضاشاه به زندان افتاد ولی پس از چند ماه آزاد و تحت نظر« در ملک خود در احمد آباد» مجبور به سکوت شد.
*در سال ۱۳۲۰ پس از اشغال ایران بوسیله نیروهای شوروی و بریتانیا بتهران برگشت و پس از شهریور ۲۰ و سقوط رضاشاه در انتخابات دوره ۱۴ مجلس بار دیگر در مقام وکیل اول تهران به نمایندگی انتخاب شد.
*در این مجلس بر
*در واقع نهضت ملی از نظر تاریخی دنباله ی نهضت مشروطیت محسوب میشود .
* تآیید مبارزات این چهره ملی بدون توجه یا قبول این بعد از اعتقادات و منش او قضاوتی نادرست نسبت به تاریخ مبارزات نهضت ملی ایران است.
** «مقایسه ای پرسش گونه » که تا حدودی میتواند ویژگی های چهره ماندگار وطنمان را ،در رابطه با نیاز نسل جوان «گرفتار سیستمی که همه چیز را وارونه جلوه میدهد » هر چند مختصر لازم بنظر میرسد :
* آیا مصدق بدون در آمد نفت با فروش اوراق قرضه ، کشور را در دوران سخت آن روزگار و با تدبیر اداره ننمود ؟
*آیا کوچکترین سوء استفاده «از قدرت و امکانات » در دوران نخست وزیری این رهبر آزاده و بنیان گذار «جنبش عدم تعهد » وجود داشت؟
*آیا برگزاری یا مراجعه علنی به آراء عمومی ، انتخابات و مطبوعاتی آزاد تر از دوران زمامداری وی سراغ دارید؟
*آیا کابینه ای متخصص و تحصیل کرده ،وطن خواه ، نیک پندار ، منزه و پاکیزه دست تر از دولت ملی اودر تاریخ معاصر وطنمان وجود داشته ؟
** برای مصدق استقلال و آزادی دو روی یک سکه و معتقد بود هیچ ملتی بدون برخورداری از آزادی قادر به حفظ استقلال کشورش نخواهد بود و در نبودِ استقلال و نا وابستگی آزادی در کشور تحقق نمییابد.
* آزادی انتخابات را برای رسیدن به حاکمیت ملی عنوان می کرد و ملی کردن صنعت نفت را برای کوتاه کردن دست وابستگان داخلی استعمارگران عملی ساخت.
*بررسی تاریخ سیاسی صد ساله اخیر کشورمان نشان میدهد : بدون اغراق اثر گذار ترین چهره در زمینه آشنا ساختن مردم به حقوق خود شادروان مصدق میباشد که با حضور فعال توده مردم و تکیه بر نظر آنان از پایه گذاران دمکراسی در منطقه بشمار میرود.
**این چهره ماندگار برنامه ها ی مناسب برای آینده این مرز و بوم را که کماکان در پی آن مانده ایم درآ نزمان بصراحت مطرح ساخت:
*استقرار حکومت بر مبنای قانون اساسی که دولت خود را ملزم به رعایت ان میدانست و میراث مشروطیت ایران شناخته میشد .
*برنامه ریزی در چارچوب ضوابط مدون علمی در دسترس .
* مبارزه برای ایجاد موازنه منفی در روابط بین المللی که در انزمان نتیجه مطلوب را همراه میداشت
*حرکت در جهت رشد ، توسعه صنعتی و اقتصادی برای فراهم سازی بستر مناسب سر مایه گذاری ملی که توانمند شدن را همراه و طبقات اجتماعی را به همکاری ، پویائی ، خلاقیت و احساس مسئولیت تشویق میکند .
*بیمه های اجتماعی یعنی تامین امنیت شغلی برای نیروی کار ، توسعه عدالت اجتماعی ومبارزه با فقر و تفاوت شدید طبقاتی
* تشویق به حضور سیاسی و اجتماعی تشکل های مردمی ومشارکت واقعی و جدی مردم در اداره امورکشورشان وآزادی مطبوعات و رسانه ها باتعریف آنزمان و....آنچه که هنوز با گذشت 7 دهه در اول وصف آن مده ایم
**از همه مهمترمصدق تلاش برای ملی کردن صنعت نفت را در مسیر نجات منابع کشور و در تعقیب ان استقلال واقعی را با جلوگیری از غارت منابع ملی بوسیله بیگانگان، اساس مبارزات قانونمند خود قرار داد .
* این بزرگ مرد - نهادینه کردن نظام پارلمانی از طریق حرکت گام به گام در مواجهه با استبداد سیاسی با برگزاری انتخاباتی سالم و بدون دخالت در بار و دول خارجی - گزینش و پیشنهاد بهترین ها برای داوطلبی مجلس شورای ملی، برنامه ریزی در مسیر توسعه و رشد اقتصادی کشور ، رویکرد فعال در عرصه سیاست گذاری اجتماعی و.... را مهمترین برنامه های دوران زمامداری خود میدانست و باور داشت :
* در کشورهای دموکراسی و مشروطه هیچ قانونی بالاتر از اراده ملت نیست.
* قانون برای مملکت است، نه مملکت برای قانون ،نجات وطن عالیترین و بزرگترین قانون است
* قانون اساسی، الهی نیست که قابل تغییر نباشد،کار بشر است ومیشود آن را تغییر داد .
* ما حرف حق را میزنیم. اگر صدای ما یک روز برای این «گوشنواز» و برای آن «گوشخراش »است و روز دیگر بالعکس ، نباید خاموش شویم.
* پس از ۵۰ سال مطالعه و تجربه به این نتیجه رسیدم که جز با تأمین آزادی و استقلال کامل ممکن نیست ملت ایران بر مشکلات پیروز شود، برای نیل به این منظور تا آنجا که توانستم کوشیدم.
* مصدق در اوج فشار اقتصادی حاضر به مصالحه نشد و هنگامی که سخن از قراردادهای یکطرفه بمیان آمد صریحا موضعگیری کرد و گفت:
* با وجود تمام مشکلات اقتصادی و مالی، ملت حاضر بقبول شرایط ناروا که به استقلال سیاسی یا اقتصادی یا حیثیت و شرافت ملت لطمه وارد سازد تن در نخواهد داد .
* یک اصل ثابت و تغییرناپذیر برای حکومتی که به افکار عمومی تکیه دارد، اینستکه هر وقت با مشکلی روبرو میشود به منبع قدرت و سرچشمه لایزال نیروی ملت متوجه میگردد، ملت ما اکنون زبا نزد شهامت و مردانگی شده و از او بهعنوان مشعل دار مبارزات ملی یاد میکنند.
*این بزرگمرد با اتکاء به افکار عمومی و بدون آنکه هیچ قدرت سازمانی در پشت سر او باشد با استفاده از شرایط سیاسی بینالمللی که بر اثر تضادهای ابرقدرتها و کشورهای بزرگ به وجود آمده بود، در برابر حیرت و تعجب ناظران سیاسی آگاه، مقام نخستوزیری را پذیرفت و به مقابله با یکی از قدرتمندترین کشورهای صنعتی جهان رفت. …
** شادروان شخصیتی فرهیخته، حقوقدان، روشنفکر ،تحصیلکرده با سوابقی ارزنده و موثر برای خدمت در قامت نخست وزیر - چون بعنوان فردی آگاه ،میهن و مردم دوستی واقعی - به دنبال استقلال ایران و گرفتن حق ملت بود ، توسط سازمان سیا با همکاری دولت انگلیس همراه با حضور فیزیکی و عدم درک درست گروهی مزدور «بدور مانده از معنای ازادی ها و رعایت حقوق مردمان » با کودتایی شرم آور ،سرنگون شد
* مصدق در دادگاه نظامی گفت: حیات، مال و موجودیت من و امثال من در برابر حیات ، استقلال ، عظمت و سرافرازی نسلهای متوالی این مملکت کوچکترین ارزشی ندارد.
* از آنچه برایم پیش آمده هیچ تأسفی ندارم ، وظیفه تاریخی خود را تا سرحد امکان انجام دادهام. عمر چند صباحی دیگر به پایان میرسد، آنچه میماند سرافرازی است.
* به ملت ایران و بهخصوص افراد جوان که چشم و چراغ مملکت و مایه امید کشورند، میگویم از راهی که برای طرد نفوذ بیگانگان پیش گرفتهاند منحرف نشوند، از مشکلاتی که در پیش دارند هیچ وقت نهراسند و از راه حق و حقیقت باز نمانند.
* چه زنده باشم و چه نباشم امیدوارم و بلکه یقین دارم این آتش خاموش نخواهد شد.
* اگر قرار باشد در خانه خود آزادی عمل نداشته باشیم و بیگانگان بر ما مسلط باشند مرگ بر چنین زندگیای ترجیح دارد.
* هیچ مبارزهای هر چند کوچک و ناچیز باشد بآسانی بنتیجه نمیرسد، تا رنج نبریم گنج میسر نمیشود، در این راه نیز سعی ناکرده بهجایی نتوان رسید.