نگاهی به جغرافیای ایران و همسایگان و حضور بیگانگان و نفوذ عوامل صهیونی و آمریکایی نشان میدهد که علیرغم همه شعارهای همزیستی و دوستی، تهدیدهایی جدی از سوی بسیاری از همسایگان متوجه ایران است. پایگاههای اسرائیل در شمال عراق، جمهوری آذربایجان و امارات (که در تجاوز اخیر به ایران مشارکت فعال داشت) و جاپای خاص در ترکمنستان و حضور طالبان در افغانستان، برجستهترین و بارزترین تهدیدهای ژئوپولیتیکی است و اگر با اندکی دقت و شاید بدبینی نگاه کنیم، نقاط دیگر کمتر واجد خطر نیستند و به همین دلیل نیرو، تلاش و منابع مهمی باید صرف پاسداری از مرزها شود.
2. ساحت عمومی سرزمینی
فراموش نکنیم که هر لحظه امکان وقوع زلزلهای مانند زلزله رودبار یا بم در کشور موجود است. گسلهای زلزلهخیز چنانچه فعال شود، با توجه به شهرسازی بیضابطه و شدت آسیبپذیری، موجب خسارات فراوان و عدم توان امدادرسانی میشود. از سویی تخریب جنگلها، اتمام آبهای زیرزمینی، نشست دشتها، هوای آلوده شهرها، آلودگی سرزمینی از پسماندها و آلودگی رودخانهها هشدار یک سرزمین تکیده را به ما میدهد. سرزمینی که بهعنوان مادر انسانهاست، از سوی فرزندان آن مورد تجاوز و تعب قرار گرفته است.
3. ساحت تجارت خارجی و بازرگانی
بدون تردید اقتصاد یک کشور بدون تجارت خارجی سالم و روان و ارتباطات بینالمللی تجاری اگر دچار فروپاشی نشود، دچار رکود و پسرفت میشود.
به برخی نکات درباره تجارت خارجی ایران توجه کنید: صادرات غیرنفتی 45 میلیارد دلاری و دریافت ارز توسط تراستیها، واردات 15 میلیارد دلار نهادههای کشاورزی، واردات قاچاق 20 میلیارد دلار کالا از همه رقم، سالانه خروج 15 میلیارد دلار سرمایه از کشور، خروج چهار میلیارد دلار ارز توسط مهاجران، واردات دو میلیارد دلار خودروی ساختهشده، نبود رابطه بانکی بینالمللی، واردات پنج میلیارد دلار طلا و پخش در جامعه و تحریمهای وسیع غرب. درباره تجارت داخلی هم کموبیش مشکلاتی ناشی از همین تجارت خارجی و عدم رعایت قانون و بیتفاوتی و بیتوانی نهادهای حکومتی حاکم است.
4. ساحت زیرساختهای کشور: این درست است که برخی فعالیتهای زیرساختی در کشور انجام شده و البته در قسمتی از آن ملاحظات ضروری صورت نگرفته، ولی باید قبول کنیم هم توسعه لازم صورت نگرفته و هم آنچه داشتهایم بدون بازسازی دچار استهلاک شده است. خطوط راهآهن شاهد خوبی برای این امر است. به نکات زیر توجه کنید: استهلاک راهها، بنادر و خطوط راهآهن، استهلاک ناوگان ترابری (کامیون، لکوموتیو، هواپیما)، استهلاک نیروگاهها و واحدهای صنعتی و مصرف انرژی بالا برای برپاایستادن واحدها، عدم انباشت سرمایه برای سرمایهگذاری، عدم سرمایهگذاری خارجی برای نوسازی و توسعه.
5. ساحت تولید ملی: بهطور کلی تولید ملی ما از استهلاک زیرساختها، مصرف بالای انرژی، عقبماندگی فناوری، تولید محصولات کمکیفیت و عدم توان رقابت بینالمللی رنج میبرد. نکات درخور توجه را میشماریم: عقبماندگی کشاورزی از لحاظ تکنولوژیکی و کشاورزی دقیق و برنامهریزی محصول، به خطر افتادن و نابودی کشاورزی وابسته به چاههای آب و نشست زمین، استهلاک منابع موجود و عقبماندگی تکنولوژیک آنان، پرهزینهبودن تولید در بخشهای مختلف، مصرف بیش از اندازه آب، برق و گاز در صنایع، نابسامانی در بازاریابی صادرات.
6. ساحت مسائل اجتماعی: این بخش بسیار وسیع بوده و رسیدگی به آن به دلیل عینی و ملموسنبودن مسائل و نرمافزاریبودن، برخلاف بخشهای سختافزاری بسیار پیچیده است، اما مسائل آن و برآیند آنها، خود را بهخوبی در جامعه مطرح میکند؛ مانند پایبندنبودن به قانون که میلیونها پرونده اختلاف در دستگاه قضائی شاهد و مبین آن است، نبود نظام تربیتی در مدارس، نزول سطح دانشآموختگی، افزایش تضاد طبقاتی، نزول مادی و اخلاقی طبقه متوسط، تداوم سبک زندگی به تقلید سبک آمریکایی و تمایل به تظاهر به اشرافیت و بسیاری مسائل دیگر قابل ذکر.
با وجود کیفیت ذکرشده این ساحتهای کشور، آیا قدرت چهارم جهان هستیم؟ البته میتوانیم باشیم ولی نه با حرف دیگران، بلکه با اصلاح ساحتهایی که ذکر آن رفت و تقویت واقعی دفاع اطلاعاتی و نظامی کشور تا دشمنان نتوانند از مرزهای زمینی، هوایی یا دریایی بهراحتی به کشورمان دستاندازی کنند. آنچه گفته شد، در همه حالات صدق میکند؛ چه در کشمکشهای نظامی مقطعی باشیم و چه روی کاغذ تفاهمنامه اگر نوشته و امضا شود. دهها سال کشمکش ما با آمریکا و اسرائیل بیشتر نرمافزاری و کلامی بود، اما اینک با امتناع آمریکا توسط اسرائیل برای حمله به ایران، طرفین وارد گود عملیات نظامی شدهاند و بعید است از آن بهسادگی دور شوند. چاره در آمادگی و اقدامات همهجانبه در همه ساحتهاست.